Ne desem diye düşünüyorum ama pek de bir şey aklıma gelmiyor. Dilim tutuluyor, aklım duruyor, kalbim sızlıyor. Ne desem, bilemiyorum. Yine böyle bir gün de düşünüyorum ne desem diye. Önüme bir yazı çıkıyor. Yıldırım çarpmışa dönüyorum. Şunu fark ediyorum: “Ne diyeceğimi buldum”
7 Ekim ile başladığı sanılan ancak mazisi çok daha eski yıllara uzanan Filistin meselesiyle alakalı herkes söyleyecek bir şey arıyor. Çoğunlukla da, aklımıza bir şey gelmiyor. İnsan aklı, soyut şeyleri düşünmekte zorlanıyor. Maalesef ki, yakınımızdan gelmediği sürece de ölüm, insana çok soyut geliyor. Bu yazıda ki niyetim; okurlarımızın ve bizlerin aklında soyut kalan meseleyi işaret etmek, bunları dilim döndüğünce somut örneklere dönüştürmek istiyorum.
Önüme çıkan yazı vardı ya, şöyle diyordu:
If you went to a funeral a day, for every child that has died in Gaza, you would be going to funerals more than 52 years.
Kabaca manası şu:
Eğer ki Gazzede ölen her çocuk için günde bir cenazeye gitseydiniz, 52 yıldan fazla, her gün cenazeye gitmeniz gerekirdi.
Bu yazı bana “Ne diyeceğimi buldum” dedirtti. İnternette “2023’ten bu yana 20 bin civarında çocuk öldü” diye bir haber gördüğünüzde az önce somutlaştırarak verdiğim bilgi kadar üstünde durmuyor, düşünmüyoruz. Bu sebepten dolayı sizlere birkaç örnek vereceğim. Umuyorum ki sayısal ve somut düşüncelerinizi, üstüne düşünülebilecek somut fikirlere çevirebilirim.
Eğer ki Gazzede ölen her çocuk için günde bir cenazeye gitseydiniz, 52 yıldan fazla, her gün cenazeye gitmeniz gerekirdi
Eğer ki bu çocukları mezarlara yerleştirmeye kalkışsaydık, sıfır mesafe bırakarak yan yana defnettiğimizde 21.000m² bir alan gerekirdi
Eğer ki bu çocukları insani standartlar çerçevesinde defnetmek istersek, 40.000m² yakın bir alana ihtiyacımız olur. Bu sayıları görselleştirelim:
40.000m², standart bir futbol sahasının neredeyse 7 katı eder!
Eğer ki Yenikapı miting alanı üzerinden bir düşünce yürütsek, o kocaman alanın (150.000m²) 4’te 1’i eder! Taksim Meydanı (60.000m²) 3’te 2’si eder! Üsküdar Meydanı gibi kocaman bir sahil şeridini tamamen kapatsaydık, bu neferleri oralara ancak gömebilirdik! Sultanahmet Meydanı ise muhtemelen bu kadar cesedi kaldırmazdı. Bir noktaya dikkat çekmek isterim: BUNLAR VEFAT EDEN ÇOCUKLAR! TAM SAYI ÜZERİNDEN BİR HESAPLAMA YAPMADIK.
Şimdi, tüm vefat edenler üzerinden bir hesaplama yapalım. Bu bahsi geçen vefat sayısını, 20.000’den 75.000’e çıkarır. Standart bir mezarlık yapılmak istenilse, tamı tamına 210.000m² alan gerekir. Bu da şuna tekabül eder:
Taksim Meydanının 3.5 katı
Yenikapı Miting Alanının 1.5 katı
Standart futbol stadyumlarından tam olarak 30 TANE!
Dünyanın en küçük ülkesi olan Vatikan’ın (440.000m²) yaklaşık olarak YARISI!
Ortalama bir Roma kolezyumundan 9 TANE!
Tac Mahal kompleksinin TAMAMI KADARDIR!
Sadece mezarlıklar olarak düşünmeyelim. Ülkeler bağlamında bakalım. Vefat eden çocukların sayısı, Karayiplerde bulunan bağımsız Anguilla ülkesinin (15.000) nüfusundan daha fazladır. Son zamanlarda gündeme gelen Nauru gibi bir ülkenin (12.000) nüfusundan da fazladır. Tüm can kayıpları, Andorra (77.000) ve Dominika (72.000) ülkelerinin nüfuslarından fazladır. BUNLAR ÜLKELER! KAYIPLARIMIZ ÜLKELER BOYUTUNA ULAŞTI!
Bu kadar insan el ele tutuşsaydı eğer ki, yan yana oluşturdukları insan zinciri 90KM uzunluğuna ulaşırdı. Peki, üst üste dizilselerdi? Yatay şekilde dizilseydi, 15.000 metre uzunluğuna ulaşırdı. Dünyanın en uzun dağı olan Everest’in uzunluğunun 1.5 katından FAZLA! Burç Halife’ninse TAM 18 KATIDIR! Baş-ayak uç uca yerleştirseler, 112.5 KM’lik bir insan zinciri oluşur. Bu da, takriben İstanbul-Tekirdağ arasındaki mesafeye eşittir.
Zaman açısından düşünsek ne olur peki? “Nasıl yani? Vefatları zaman açısından nasıl düşünebiliriz ki?” diyebilirsiniz. Ben 2 örnek vereceğim:
Eğer ki maktullerin isimlerini ortalama 3 saniyede okusaydınız, durmadan okumanız durumunda ancak 62.5 saatte listenin sonuna ulaşabilirsiniz. Bu da neredeyse 3 gün sürer.
75.000 maktulü omuz omuza, yan yana dizseydik 37.5 KM’lik bir hat oluşurdu. Bu hattı yürümenizse, tempolu bir yürüyüş ele alınarak konuşuyorum, 8 saate yakın sürecektir.
Bu verileri ele aldığımızda, farkındalık açısından farklı bir fikre bürünüyor, çok farklı bir şuura varıyoruz.
Bizler bu kadar vefatı sayısal verilerle çok kolay ifade edebiliyoruz. “75.000 kişi” yazdığımda hepimiz takriben bunu anlamış sanıyoruz ama aklımız bu sayıyı tam manasıyla algılayamıyor. Umuyorum ki okurların akıllarına hitap edip, bunları fikriyatınıza işleyebilmiş, hayal dünyanıza aktarabilmişimdir.
Yazımı, şu sözlerle bitirmek istiyorum:
Haksızlığa baş kaldırmanız; haksızlığı fark ettiğinizde değil, insanlar haksızlıkları fark ettiğinde yaşanıyorsa, insanlar değil insanlık geç kalmıştır.