Sevgili Şair Kadın,

“Yalnızlık kelimesi bu kadar kolay söylenmemeli.” Haklısın. Çünkü bazı kelimeler vardır; ağızdan çıkar ama insanın içinden çıkmaz. Yıllarca taşınır. Yüz çizgilerine yerleşir. Bakışlara siner. Bir sandalyenin boşluğuna oturur. Bir sofrada eksik kalan tabakta bekler. Bir şarkının içinde yıllarca yankılanır…


Bir şiirinde şöyle yazmıştın:

Yalnız beni mutlu eden, Sevindiren, güldüren... Beni hayallerime esir eden, Sessiz geceler...

O zamanlar bunu bir şiir sanıyordun. Şimdi ise bunun bir itiraf olduğunu düşünüyorum. Gece olunca dünya biraz daha dürüst görünürdü sana. İnsan sesleri azalırdı; eşyalar susardı ve kalbin konuşmaya başlardı. Pencerenin önünde oturup gökyüzüne baktığın kaç gece oldu kim bilir! Belki de kimsenin bilmediği sorularını sessizliğe bırakıyordun; belki de yalnızlığını…


İnsan gençken yalnızlığın yalnızca kendisine ait olduğunu sanıyor. Oysa yıllar sonra fark ediyor ki dünyada görünmeyen bir yalnızlar ülkesi var. Kalabalıkların içinde yürüyen, otobüslerde camdan dışarı bakan, kütüphanelerde sessizce kitap okuyan, gece uyumadan önce tavana bakan insanlar... Birbirlerini tanımasalar da aynı dili konuşuyorlar. Sen de o ülkenin sessiz vatandaşlarından biriydin.

Şimdi sana yıllar sonrasından şunu söylemek isterim: Yalnızlık sandığın şey her zaman eksiklik değildir; bazen bir hazırlıktır. Bir ağacın kış boyunca görünmeyen kökleri gibi… Dışarıdan bakınca hiçbir şey olmuyor sanılır; oysa toprağın altında hayat sessizce çalışmaktadır. Senin yalnızlığın da biraz öyleydi. İnsanlardan uzaklaştığın zamanlarda bile iç dünyan büyüyordu; şiirlerin büyüyordu, soruların büyüyordu, vicdanın büyüyordu. Belki de bu yüzden daha o yaşta, "Anne, neden insanlar bu kadar zalim?" diye sorabiliyordun. Çünkü yalnızlık seni insanlardan uzaklaştırmadı; insan ruhuna yaklaştırdı. İnsanların yüzlerinde görünmeyen acıları fark etmeyi öğretti. Kırgınlıkları tanımayı öğretti. Sessizliklerin de bir dili olduğunu öğretti. Bir insanın bazen söylediği sözlerden çok sustuğu yerlerde saklandığını öğretti.


Bir gün günlüğüne, evde yalnız kalmaktan hoşlandığını yazmıştın. Bunu okuduğumda gülümsedim. Çünkü yıllar boyunca birçok insan yalnız kalmaktan korktu. Radyoyu açtı, televizyonu açtı, kalabalıklara karıştı, sürekli konuştu, sürekli bir şeylerle meşgul oldu... Yeter ki kendi sesiyle baş başa kalmasın! Sen ise tam tersini yapıyordun; sessizliği arıyordun. Bugün düşünüyorum da belki de şairlik biraz budur: Herkesin kaçtığı yere gidebilmek, herkesin susturduğu sesi dinleyebilmek, kendi kalbinin kapısını çalabilmek...


Bir başka şiirinde gölgenle yürüyordun. Bu görüntü uzun süre aklımdan çıkmadı. Bir insanın yanında kimse yokken bile gölgesinin ona eşlik etmesi... Ne tuhaf, değil mi? Yıllar boyunca düşündüm bunu, sonra anladım. İnsan en uzun yolculuğunu kendi gölgesiyle yapıyor. Herkes bir yerde kalıyor: Bazı dostluklar bitiyor, bazı sevgiler uzaklaşıyor, bazı sesler susuyor... Ama insan kendi gölgesinden kaçamıyor. Belki de kaçmamalı; çünkü gölge için ışık lazım. Şimdi sana bu cümleni geri veriyorum: Gölgenden korkma; çünkü onun varlığı, içinde hâlâ bir ışık bulunduğunu gösterir.


Şimdi daha iyi anlıyorum gençken yalnızlığı yanlış tanıdığımı. Issız odalar sanıyordum. Kimsenin aramaması, kimsenin kapını çalmaması, tek başına kalmak... Oysa yıllar geçti. Kalabalıkların içinden geçtim: Sofralardan, toplantılardan, ailelerden, dostluklardan, aşklardan... Ve gördüm ki insan bazen en büyük yalnızlığı tam da insanların ortasında yaşıyor. Bir zamanlar bunu anlatmaya çalışmıştım:

Onca kalabalığa karışıp, Onca kalabalıkla kaynaşıp, Bir yüreğe sığamamak...

İşte yalnızlık biraz buydu: Seslerin arasında duyulmamak, bakışların arasında görülmemek, dokunurken ulaşamamak... “Mesafelerin hiç öneminin olmadığı aşklara inat, en yakınındaki nefeslerin buza kesmesi...” İnsan gençken bunu anlamıyor, uzakları dert ediyor. Oysa bazı uzaklıklar aynı odanın içinde yaşanıyor: Bir masanın iki ucunda, aynı evin içinde, sessizliğinde…

Yalnızlık yıllarca bana eksiklik gibi göründü. Sanki yanlış giden bir şey vardı. Sanki bir gün biri gelecek, o boşluğu dolduracak ve her şey düzelecekti. Bu yüzden bekledim; bu yüzden kapıları dinledim; bu yüzden bazı insanların yüreğinde kendime bir oda açmaya çalıştım. Sonra bir gün yoruldum, çok yoruldum ve ilk kez durup yalnızlığıma baktım. Kaçmak için değil, suçlamak için değil; anlamak için. İşte o zaman fark ettim: İnsan bazen en çok kendisine yabancılaştığında yalnız kalıyor; kendi sesini duyamadığında, kendi kalbini terk ettiğinde, kendi yanında oturamadığında... Bütün dünya gelse o boşluk dolmuyor.

Hatırlıyor musun sevgili şair kadın? Bir dönem kendini kaybettiğini sanıyordun. Mutsuz değildin ama kimliksizdin. Sabah gözlerini açıyor, nerede olduğunu biliyor ama kim olduğunu hissedemiyordun. İşte o günlerde anladım: İnsanın yaşayabileceği en derin yalnızlıklardan biri, kendisine ulaşamamasıymış.

Sonra yıllar geçti; yalnızlığım da benimle birlikte yaş aldı. Eskiden kavga ederdik, şimdi aynı masada oturabiliyoruz. Bazen bir çay koyuyorum ona, bazen bir yağmurun sesini birlikte dinliyoruz, bazen eski bir şarkıyı, bazen hiçbir şey konuşmuyoruz. Çünkü artık biliyorum: Yalnızlık her zaman düşman değil; bazen insanı kendisine götüren uzun bir koridor. Kalabalıkların öğretemediğini öğreten sessiz bir öğretmen. Bir aynanın karşısında durmak gibi: Kaçamadığın, saklanamadığın ama sonunda kendini gördüğün bir yer.

Ne garip! Bir ömür boyunca yalnızlıktan kaçtım. Bir yüreğe sığmaya çalıştım; bir ev aradım, bir aidiyet, bir liman... Şimdi dönüp baktığımda görüyorum: Aradığım şey yalnızlığın zıddı değilmiş, kendimmiş. İnsan bütün ömrünü bir başkasının kalbinde yer arayarak geçiriyor da yine de tatmin olmuyor. Sonra bir gün dönüp kendi kapısını çalıyor ve içeriden tanıdık bir ses geliyor: Sessiz, sabırlı, yıllardır bekleyen... İşte o gün yalnızlık değişiyor. Gitmiyor ama değişiyor. Bir yara olmaktan çıkıyor, bir eşlikçiye dönüşüyor. İnsanın omzuna oturan yaşlı bir kuş gibi: Sessiz, bilge ve artık korkutmayan...


Şimdi dönüp bütün yıllarıma bakıyorum sevgili şair kadın: Kalabalıklara, bekleyişlere, aşklara, kırgınlıklara, gurbetlere... Ve görüyorum ki yalnızlık beni hayattan koparmamış; beni bana taşımış. Belki de bu yüzden artık bu kelimeyi eskisi gibi söyleyemiyorum. Çünkü yalnızlık yalnızca kaybettiklerimin adı değil, kendime doğru yürürken geçtiğim yolların da adı. Ve şimdi biliyorum: Bir yüreğe sığmanın beklentisinden geçtiğinde insan kendi yüreğinin ne kadar geniş olduğunu fark ediyor.


Bugün geriye dönüp baktığımda görüyorum ki yalnızlık seni kırmadı, seni şekillendirdi. Sen onun içinde kaybolmadın, onun içinde kendini buldun. Belki bu yüzden hâlâ yıldızlara bakıyorsun; belki bu yüzden hâlâ bir şiirin içinde kendine rastlayabiliyorsun; belki bu yüzden yıllar geçse de bazı geceler sana eski dostlar gibi geliyor. Çünkü insanın hayatında bazı şeyler değişse de bazı arkadaşlıklar sürer. Senin eski dostlarından biriydi yalnızlık.


Şimdi sana bir soru bırakıp bu mektubu bitirmek istiyorum: O eski sessiz gecelerde yalnız olduğunu sanıyordun. Peki ya o geceler boyunca seni dinleyen, büyüten ve bugüne taşıyan şey yalnızlık değil de kendi ruhun idiyse?